W roku ubiegłym został wykonany projekt aranżacji wystawy stałej Twierdza Przemyśl - opracowanie dokumentacji technicznej inwestycji "Wystawa Stała - Twierdza Przemyśl w MNZP w Przemyślu". Autorem opracowania jest firma Projekt Plus - Paweł Wałek z Krakowa. Zadanie zostało zrealizowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego .

1. Temat wystawy:

Tematem wystawy stałej „Twierdza Przemyśl – 1854-1915” są dzieje budowy przemyskich fortyfikacji od lat 50-tych XIX wieku do roku 1914, a także historia przebiegu walk o przemyską twierdzę od 26 września 1914 roku do zakończenia III oblężenia w dniu 6 czerwca 1915 roku.

Powstanie Twierdzy Przemyśl było jednym z najważniejszych wydarzeń w historii miasta. Decyzja o jej budowie istotnie wpłynęła na rozwój Przemyśla w drugiej połowie XIX wieku. Przemyśl z małego, zacofanego miasta stał się stał najważniejszym po Lwowie i Krakowie ośrodkiem Galicji. Obok gwałtownie rozwijających się zakładów przemysłowych związanych bezpośrednio z budową twierdzy kwitło życie kulturalne i naukowe. Celem wystawy jest przedstawienie historii samej budowy przemyskich fortyfikacji, jej wpływ na rozwój miasta, a także przebieg walk o Twierdzę Przemyśl w okresie I wojny światowej. Ponadto wystawa ta będzie ważnym elementem działalności edukacyjnej Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Jednym z celów wystawy jest pokazanie, że historia Przemyśla w okresie I wojny światowej była ważną częścią dziejów Europy XX wieku. Jest to tym ważniejsze, że obecnie nauczanie historii własnego regionu, czyli tzw. „małej ojczyzny” jest ważnym elementem nauczania szkół podstawowych i średnich. Również w związku z rozwojem ruchu turystycznego na terenie Przemyśla i dużym zainteresowaniem dziejami przemyskiej twierdzy wśród turystów z kraju i z zagranicy powyższa wystawa jest atrakcyjną ofertą Muzeum dla gości odwiedzających nasze miasto.

2. Założenia ogólne wystawy:

Wystawa „Twierdza Przemyśl – 1854-1915” będzie eksponowana w sali II piętra Nowego Gmachu. Poszczególne części ekspozycji przedstawiają kolejne etapy budowy, a następnie jej historii i działań militarnych w okresie 26 września 1914 r.-6 czerwca 1915 r. na tle wydarzeń historycznych w Europie:

  • Budowa twierdzy w latach 1854-1914.
  • Życie codzienne w przemyskiej twierdzy przed wybuchem I wojny światowej.
  • Lotnictwo w przemyskiej twierdzy (lotniska w Hureczku, Żurawicy i Buczkowicach, działania wojenne lotnictwa rosyjskiego nad Przemyślem).
  • I oblężenie - 26 września -11 października 1914 r.
  • II oblężenie - 5 listopada 1914 r. - 22 marca 1915 r.
  • Życie codzienne w przemyskiej twierdzy w okresie walk.
  • Okupacja rosyjska - 22 marca - 31 maja 1915 r.
  • III oblężenie - 18 maja – 3 czerwca 1915 r.

Jednym z głównych założeń jest przedstawienie dziejów twierdzy oraz działań militarnych z nią związanych w połączeniu z historią Przemyśla i jego mieszkańców od drugiej połowy XIX wieku do czasu zakończenia walk w roku 1915. Ponadto wystawa poprzez chronologiczny układ poszczególnych części spełni ważną funkcję edukacyjną.

Tę funkcję, a także w celu wzbogacenia informacji przekazywanych zwiedzającym poszczególne części ekspozycji uzupełnione zostaną pokazem multimedialnym fotografii i filmów dotyczących Twierdzy Przemyśl.

Tematem wystawy stałej "Twierdza Przemyśl" jest ukazanie dziejów przemyskich fortyfikacji, z uwzględnieniem historii samej Twierdzy, tła społecznego związanego z nią bezpośrednio, oraz Twierdzy jako zjawiska kreującego rozwój i historię miasta.

Rozwiązania zastosowane w projektowanej ekspozycji mają jednocześnie przybliżyć historię Twierdzy i miasta oraz dzięki użyciu odpowiednich zabiegów scenograficznych pomóc widzom poczuć klimat rzeczywistości, która dotychczas przemawiała jedynie z niewyraźnych fotografii.

Projekt zakłada wykorzystanie najnowocześniejszych rozwiązań technicznych pozwalających zbudować przestrzeń ekspozycyjną w sposób atrakcyjny dla laików oraz satysfakcjonujący dla fascynatów tematu.

Niewielkie gabaryty sali ekspozycyjnej zostaną, dzięki zabiegom scenograficznym i użytej kolorystyce, wykorzystane do zbudowania klimatu fortyfikacji, który wciągnie widza w łańcuch powiązań życia Twierdzy i życia miasta, do którego szczegółowe odnośniki znajdzie w bogatych pokazach multimedialnych, które dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii umożliwiają pozyskanie informacji własną drogą zainteresowań. Takie rozwiązanie będzie interesujące dla widzów, którzy będą mogli zwiedzać wystawę na kilka różnych sposobów.

Nowoczesny etalaż, dopasowany indywidualnie do eksponowanych obiektów, pozwoli na najefektywniejszą ich prezentację, z zachowaniem norm konserwatorskich i uwzględnieniem bezpieczeństwa obiektów.

Ekspozycję podzielono na części tematyczne, które przez kolejne etapy - od powodów wyboru takiej a nie innej lokalizacji, przez przybliżenie ludzi bezpośrednio związanych z Twierdzą, oraz ukazanie realiów życia ludności cywilnej i żołnierzy aż do dnia dzisiejszego z zaproszeniem do odwiedzenia pozostałości fortecznych - prowadzą widza przez bogatą historię miasta i okolic, przyczyniając się do jej popularyzacji.

Obecnie trwają prace przygotowawcze do realizacji projektu w Gmachu Głównym MNZP.